|
احتمالا شما هم میدانید که ۲۹ بهمن در آیین ایرانیان باستان، روز مهرورزی و ابراز عشق بوده است که به آن سپندارمذگان یا اسفندارمذگان نام دادهاند. سپندارمذگان جشن زمین و گرامیداشت عشق است. در این روز زنان به شوهران خود هدیه میدادند. مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده، به آنها هدیه داده و از آنها اطاعت می كردند.
و البته شکی نیست که نام ولنتاین هم به گوش شما خورده باشد. اگر ۱۴ فوریه هر سال، سرکی در خیابانهای شهرتان کشیده باشید، از انبوه جوانان کادو و شکلات و عروسک به دست، دانستهاید که ولنتاین از راه رسیده است. ولنتاین هم، جشن مهرورزی و ابراز محبت و عشق است، البته در آیین غربیان.
البته پارسال و سالهای قبل از آن، مانور چندانی روی سپندارمذگان صورت نمیگرفت، اما امسال شاید شما هم SMS یا ایمیل ا پیامی دریافت کرده باشید که شما را به بزرگداشت سپندارمذگان به جای ولنتاین فرامیخواندند. گویی که این بندگان خدا، امسال تازه فهمیدهاند که چیزی به نام سپندارمذگان هم وجود دارد و زود به رگ ایرانیشان برخورده است که چرا به جای عبارت مهجور و بیگانه Happy Valentine، نگوییم Happy Sepandarmazgan. درست است که اسمش کمی سختتر است و نوجوانان زیر دیپلم شاید نتوانند به راحتی ادایش کنند، اما ایرانیتر است.
اما من میخواهم از موجودیت ولنتاین در مقابل سپندارمذگان دفاع کنم. پارسال به مناسبت ولنتاین من مطلبی در شرح نوشتم که اتفاقا حاصل بحثی میان من و یکی از دوستان ملیگرایم راجع به ولنتاین بود. در همین مطلب آمده است ؛ «من بر خلاف نظر دوستانم، ولنتاین را تهدیدی برای هویت ملی نمیدانم. شاید این برگردد به اینکه اصولا آدم وطنپرستی نیستم اما به طور کلی چون ارزش روابط انسانی را بسیار والاتر از ملیت و مذهب و مرز و وابستگیهای اینچنینی میدانم، به گمانم بد نیست که روزی را بیاعتنا به همه بندهایی که ما را در بر گرفتهاند، مهر بورزیم و سعی کنیم با کلاممان به همه و همه ابراز محبت کنیم.»
در بخش دیگری از همان مطلب نوشتهام ؛ «ولنتاین هم مثل خیلی چیزهای دیگر، یک پدیده وارداتیست اما یک تفاوت عمده دارد و آن این است که به موضوعی فرا ملی و فرا مذهبی اشاره دارد و آن محبت است. شاید در آئین هر ملتی روزی برای مهر ورزی و ارج نهادن به عشق وجود داشته باشد - کما اینکه در فرهنگ ایران باستان نیز این روز وجود دارد - اما به گمانم ارزش ولنتاین به این است که یک روز است برای همه مردم دنیا که به همه کسانی که دوستشان دارند، ابراز علاقه کنند. همین جهانی بودنش باعث میشود که از نام فرنگیاش صرف نظر کنم و گرامیاش بداریم. تصور بکنید روزی را که سیاه و سپید و زرد، آسیایی و آفریقایی و اروپایی، همه و همه عشق دادن و عشق گرفتن را تمرین کنند.»
واقعا هم اگر انسانی بیندیشیم و از بند تعصبات ملی و مذهبی بیرون بیاییم، محبت و عشق زبانی جهانی است که میتواند میان همه مردم دنیا حاکم شود. فرض کنید که همه جهانیان، ۲۹ بهمن ماه، سپندارمذگان ما را جشن میگرفتند. آیا در اصل مهرورزی و ابراز عشق تفاوتی واقع میشد ؟!! یک شاخه گل، کلامیست که هر انسانی با هر آئین و مذهب و زبان و ملیت و رنگی، آن را میفهمد. حالا اینکه این شاخه گل در ۱۴ فوریه داده شود یا ۲۹ بهمن، به نظرم موضوعی دست و پا گیر و اضافه است. ولنتاین هر اسم و هر پیشینه و هر مبداء دیگری هم که میداشت، گام مثبتی بود در گفتگو و تعامل و نزدیکی میان تمدنها و ملل جهان. البته ناگفته نماند که مبداء تاریخی اصیل و زیبایی نیز دارد.
تازه به گمانم بهتر و بهتر میشود که ولنتاین، از قالب جشنی برای دختران و پسران جوان بیرون بیاید و همهگیرتر شود. ما هم امسال روز ولنتاین با اهل خانه، شیرینی خامهای خوردیم و بوسه رد و بدل کردیم. مادربزرگم هم مهمان ما بود. او اگر چه آخر نتوانست کلمه ولنتاین را به درستی تلفظ کند، اما معنی بوسه و شیرینی خامهای را خیلی خوب میفهمید.
سحر است کمان ابروانت
پیوسته کشیده تا بناگوش
پایت بگذار تا ببوسم
چون دست نمیرسد به آغوش
ای خواجه برو به هرچه داری
یاری بخر و به هیچ مفروش(۱)
پینوشت ۱ : شعر از غزلیات حضرت سعدی.
پینوشت ۲ : عکس از خودم.
در همین رابطه :
گفت و گوی شرق با دکتر فریدون جنیدی در همین ارتباط.
سپندارمذگان به جای ولنتاین !
تاریخچه روز ولنتاین (انگلیسی)
روایات مختلف در مورد ولنتاین (بدون فیلتر)
درباره ولنتاین در ۷سنگ
ولنتاین مبارک، دو سال پیش در روزنامه ایران.
ولنتاین تهدیدی برای هویت ملی، نوشته محمد واعظی، شرقیان.
تقدیم به او که میدارمش دوست، مهدی سالاری، شرقیان.
|